Perezida Félix Tshisekedi ibyo yemereye abaturage byaramunaniye

Félix Tshisekedi Perezida wa Repuburika iharanira demokarasi ya Congo amaze gukora ibintu bike mu byo yari yasezeranyije Abanyekongo atorwa

Nov 8, 2022 - 22:08
Dec 2, 2022 - 18:02
 0
Perezida Félix Tshisekedi ibyo yemereye abaturage byaramunaniye

Félix Antoine Tshisekedi Tshilombo yavutse tariki ya 13 Kamena 1963. Antoine yaje kuba Perezida wa Repuburika iharanira demokarasi ya Congo  ku itariki ya 24 Mutarama 2019,asimbuye Perezida Joseph Kabira.

           Nyuma y'amatora muri DRC 2019


Ubwo Tshisekedi yajyaga ku butegetsi,bwari ubwa mbere muri Congo habayeho guhererekanya ubutegetsi mu mahoro kuva Congo yabona ubwigengenge. Ubwo yamaraga gutorwa yasezeranyije byinshi Abanyekongo gusa urugendo ruracyari rurerure kugirango ahigure imihigo yiyemeje. 

Tshisekedi ubwo yishimiraga umwaka yari amaze ku butegetsi

Nyuma y'umwaka agiye ku butegetsi isi yaratunguwe ubwo yateguraga ibirori bikomeye ku ya 24 Mutarama 2020 byo kwizihiza igihe yari amaze ku butegetsi. Byari bigiye gutwara amadorari miliyoni 6 . Guverinoma ya Congo yagaragaje ko ari ubwa mbere Congo ihererekanyije ubutegetsi mu mahoro bikaba ariyo mpamvu yateguye ibyo birori.

Ibirori byo kwishimira umwaka Tshisekedi yari amaze ku butegetsi


Ibyo birori byarakaje Abanyekongo benshi baba munsi y'umurongo w'ubukene, aho Umukongomani atarya amadorari abiri ku munsi. Uko babagaho ku butegetsi bwa Kabira ntibyigeze bihinduka  ku butegetsi bwa Bwana Tshisekedi.

Ibyo Tshisekedi yari yarasezeranyije Abanyekongo

Bwana Tshisekedi yasezeranyije ibintu bitatu bikomeye Abanyekongo  ari kwiyamamaza none kugeza n'ubu  aracyarwana no kubahiriza kimwe muri byo. 


Yiyemeje gukoresha miliyari 2.6 z'amadolari, ni ukuvuga 40% by'ingengo y'imari  ya Kongo mu burezi bw'ibanze ku buntu ku Banyekongo bose. Guverinoma yahaye akazi Abarimu bashya barenga 40.000 mu 2019, ariko bamaze amezi menshi badahembwa,icyo gihe bamwe bagiye mu myigaragambyo. 


Muri uwo mwaka, Guverinoma yagombaga kugira byinshi ikora bitewe nuko IMF  na Banki y'Isi, yari yabemereye inguzanyo nini zishingiye ku gukorera mu mucyo no mu bwisanzure ariko ingengo y’imari ya Bwana Tshisekedi ingana na miliyari 10.2 z'amadorari.Iyi yari hejuru ku kigero cya  63% ugereranije n’umwaka wari wabanje.


Ikindi yasezeranyije Abanyekongo  n'ukugira  ubutegetsi bugendera ku mategeko ndetse no kurandura ruswa n'akarengane muri Congo.


Icya nyuma gikomeye, yasezeranyije Abanyekongo ni ukugarura amahoro n'umutekano mu Burasirazuba  bwa Congo bwugarijwe n'amakimbirane ndetse n'intambara zidashira.


Mu gihe abura imyaka ibiri ngo asoze igihe cye ku butegetsi biragaragara ko bizagorana kugira ngo ibyo yiyemeje abigereho. Nk'ubu intamabra iri guca ibintu mu Burasirazuba bwa Congo hagati y'ingabo za Leta n'umutwe wa M23.

        Imirwano hagati ya FARDC na M23


Nk'aho ibya M23 bidahagije intambara kandi ikomeje gututumba hagati y'igihugu cye n'igihugu cy'u Rwanda, aho ubwe yashinje Leta y'u Rwanda gufasha M23. Yakomeje akangurira Abanyekongo kujya mu gisirikare ku bwinshi kuko ngo ashaka gushoza intambara yeruye ku Rwanda Kuberako inzira z'amahoro zanze.


Kuri ubu Abasesenguzi kuri politike yo mu biyaga bigari bari kwibaza niba Tshisekedi yazongera gutorwa  mu matora akurikira, niba aziyamamaza kandi ibyo yasezeranyije Abakongomani bikomeje kuba ikibazo cy'ingutu.

IVOMO: Aljaazira ( ku wa 10 Mutarama 2019)
                    The Economist (ku wa 8 Gashyantare 2020)